معاویة بن عمار میگوید: به امام راستگو (ع) عرض کردم: فدایت شوم حدود همسایگی چقدر میباشد؟ فرمود: از هر طرف چهل خانه . (6) و رسول اکرم (ص) فرموده اند: «حد الجوار اربعون دارا» . (7)
در اغلب روستاها و شهرهای کوچک طبق مضامین این روایات کلیه اهالی حوزه با مسجد اهالی حساب می گردند، خصوصا در حالتی که مسجد در مرکز شهر باشد و یا این که شهرها دارای چندین محله بوده و درکانون آن محلات مسجدی باشد،
مردمان آن دیار تماما همسایه مسجد محسوب شده و موردنیاز می باشد نماز خود را در مسجد محل اقامه کنند و با این کار مستحبی مؤکد را عملی نمایند .
در گفت و گو وقف این مساله مطرح می باشد که اگر کسی چیزی را وقف بر عنوان همسایگان بنماید دراین حالت درآمد حاصله از وقف به چه عده ای تعلق می گیرد، در کتاب شرایع دراین باره سه محور پژوهش گردیدهاست، آغاز در مشخص نمودن اهل یک محل می بایست به عرف مراجعه شود و براساس لحاظ دوم اهالی کسی که صاحبان خانه هایی اند که تا فاصله چهل ذراع از هر طرف واقع شده و اندازه هر ذراع از آرنج دست تا سرانگشت میانه دست است . (8) حیث دیگری، چهل خانه از هر طرف را اهل یک محل میداند، آنگاه محقق حلی این حیث مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد را مردود دانسته و صاحب جواهر آن را از نوادر دانسته و روایاتی را که اهالی را چهل خانه از هر طرف مشخص کرد . حمل بر تقیه نموده است . وی می افزاید: ازآنجا که لفظ همسایه واژه ای «عرفی » می باشد و شرع مقدس هم در این مورد واژه و کلمه خاصی ندارد، برای دست یافتن به معنای آن می بایست به عرف مراجعه کرد، وی درخصوص احادیثی که حد همسایه را چهل ذراع مشخص و معلوم کرده گوید: شاید بتوان اظهار کرد منظور معصوم (ع) از این بیان، همان معنای عرفی و رایج فی مابین مردم هست و بنابراین حیث آغاز و ثانی در زمینه ی معین نمودن حد همسایه با یکدیگر بر خلاف نخواهد بود . علامه حلی، محقق کرکی (متفحص ثانی)، شهیدثانی و تنی چند از فقهای متاخر ملاک در تعیین همسایه را مراجعه به عرف تلقی نموده اند . (9)
اهتمام به عمران و پاک سازی
همسایگان مسجد بایستی ضمن اهتمام ورزیدن به عمران و آبادانی مسجد در کارهای خود انگیزه ای پاک و الهی داشته و کوشش خود را برای احیای خانه توحید خالص کنند و بهدنبال شهرت های فناپذیر و انگیزه های به احتساب رونده نروند . همسایگان باید در کردار، خوی و برخوردهای اجتماعی نیز حرمت مسجد را مراعات کنند و آن را پایگاه تربیت فقاهتی و رشد حالات فطری و روحی تلقی بنمایند . کوتاهی در نگهداری و استحکام مسجد و تسامح در امور این مکان ارجمند، توسط همسایگان، گزینه های تخریب آن را پدید آورده و خدای ناکرده این افراد دربرگیرنده سخنی از قرآن میشوند که می فرماید: «وکیست ستمکارتر از آن که مردم را از ذکر نام خداوند در مساجد ممانعت کند و در خرابی آن بکوشد، چنین گروهی نباید در مساجد مسلمین حضور یابند جز آن که بر خود (به خاطر جاری ساختن سوء) خائف باشند، ذلت در دنیا نصیبشان میشود و در آخرت عذابی بسیار طاقت فرسا دارند» . (10)
از حضرت علی (ع) اورده شده که آن امام فرموده اند: «مسجد در زمینهی خرابی خود به پیشگاه پروردگار متعال گله می کند و رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد از آبادکنندگانش زمانی از آن بدور شوند و سپس به سویش آیند خوشحال می گردد، همان گونه که یک کدام از شماها وقتی مدتی از فردی دور بوده اید و حال به طرف شماآید شادمان میشوید» . (11)
بیهقی سبزواری میگوید از قسم بزرگی آورده شده که ثواب پاکسازی مسجد بسیار است و فضیلت آن بی شمار بوده و آیه «. . . ان طهرا بیتی للطائفین والعاکفین و الرکع السجود» (12) بر این معنا دلالت داراست . رسول خدا (ص) فرمود هر کس مسجدی را جاروب کند، چون فردی آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد میباشد که با پیامبرخدا (ص) در چهارصد غزوه شرکت کرده و چهارصد حج جاری ساختن داده و چهارصد عبد و بنده، آزاد نموده و چهارصد روز، روزه گرفته اند . در پایان این داستان، بیهقی میافزاید: چون ثواب پاکسازی مسجد چنین باشد، اجر تعمیر آن نیز این گونه می باشد . (13) بدین ترتیب همسایگان مسجد نباید خودشان را از چنین جایزه های معنوی محروم کنند و نسبت به پاکیزه نگه داشتن خانه معبود و آبادانی مرکزها عبادی و مصلای مؤمنین دقت و اهتمام ویژه داشته باشند و این گونه نباشد شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد که در نظافت و عمران خانه های خود مصر گردند، ولی از تعمیر و تطهیر مساجد غافل گردند .
معاویة بن عمار میگوید: به امام راستگو (ع) عرض کردم: فدایت شوم حدود همسایگی چقدر میباشد؟ فرمود: از هر طرف چهل خانه . (6) و رسول اکرم (ص) فرموده اند: «حد الجوار اربعون دارا» . (7)
در اغلب روستاها و شهرهای کوچک طبق مضامین این روایات کلیه اهالی حوزه با مسجد اهالی حساب می گردند، خصوصا در حالتی که مسجد در مرکز شهر باشد و یا این که شهرها دارای چندین محله بوده و درکانون آن محلات مسجدی باشد،
مردمان آن دیار تماما همسایه مسجد محسوب شده و موردنیاز می باشد نماز خود را در مسجد محل اقامه کنند و با این کار مستحبی مؤکد را عملی نمایند .
در گفت و گو وقف این مساله مطرح می باشد که اگر کسی چیزی را وقف بر عنوان همسایگان بنماید دراین حالت درآمد حاصله از وقف به چه عده ای تعلق می گیرد، در کتاب شرایع دراین باره سه محور پژوهش گردیدهاست، آغاز در مشخص نمودن اهل یک محل می بایست به عرف مراجعه شود و براساس لحاظ دوم اهالی کسی که صاحبان خانه هایی اند که تا فاصله چهل ذراع از هر طرف واقع شده و اندازه هر ذراع از آرنج دست تا سرانگشت میانه دست است . (8) حیث دیگری، چهل خانه از هر طرف را اهل یک محل میداند، آنگاه محقق حلی این حیث مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد را مردود دانسته و صاحب جواهر آن را از نوادر دانسته و روایاتی را که اهالی را چهل خانه از هر طرف مشخص کرد . حمل بر تقیه نموده است . وی می افزاید: ازآنجا که لفظ همسایه واژه ای «عرفی » می باشد و شرع مقدس هم در این مورد واژه و کلمه خاصی ندارد، برای دست یافتن به معنای آن می بایست به عرف مراجعه کرد، وی درخصوص احادیثی که حد همسایه را چهل ذراع مشخص و معلوم کرده گوید: شاید بتوان اظهار کرد منظور معصوم (ع) از این بیان، همان معنای عرفی و رایج فی مابین مردم هست و بنابراین حیث آغاز و ثانی در زمینه ی معین نمودن حد همسایه با یکدیگر بر خلاف نخواهد بود . علامه حلی، محقق کرکی (متفحص ثانی)، شهیدثانی و تنی چند از فقهای متاخر ملاک در تعیین همسایه را مراجعه به عرف تلقی نموده اند . (9)
اهتمام به عمران و پاک سازی
همسایگان مسجد بایستی ضمن اهتمام ورزیدن به عمران و آبادانی مسجد در کارهای خود انگیزه ای پاک و الهی داشته و کوشش خود را برای احیای خانه توحید خالص کنند و بهدنبال شهرت های فناپذیر و انگیزه های به احتساب رونده نروند . همسایگان باید در کردار، خوی و برخوردهای اجتماعی نیز حرمت مسجد را مراعات کنند و آن را پایگاه تربیت فقاهتی و رشد حالات فطری و روحی تلقی بنمایند . کوتاهی در نگهداری و استحکام مسجد و تسامح در امور این مکان ارجمند، توسط همسایگان، گزینه های تخریب آن را پدید آورده و خدای ناکرده این افراد دربرگیرنده سخنی از قرآن میشوند که می فرماید: «وکیست ستمکارتر از آن که مردم را از ذکر نام خداوند در مساجد ممانعت کند و در خرابی آن بکوشد، چنین گروهی نباید در مساجد مسلمین حضور یابند جز آن که بر خود (به خاطر جاری ساختن سوء) خائف باشند، ذلت در دنیا نصیبشان میشود و در آخرت عذابی بسیار طاقت فرسا دارند» . (10)
از حضرت علی (ع) اورده شده که آن امام فرموده اند: «مسجد در زمینهی خرابی خود به پیشگاه پروردگار متعال گله می کند و رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد از آبادکنندگانش زمانی از آن بدور شوند و سپس به سویش آیند خوشحال می گردد، همان گونه که یک کدام از شماها وقتی مدتی از فردی دور بوده اید و حال به طرف شماآید شادمان میشوید» . (11)
بیهقی سبزواری میگوید از قسم بزرگی آورده شده که ثواب پاکسازی مسجد بسیار است و فضیلت آن بی شمار بوده و آیه «. . . ان طهرا بیتی للطائفین والعاکفین و الرکع السجود» (12) بر این معنا دلالت داراست . رسول خدا (ص) فرمود هر کس مسجدی را جاروب کند، چون فردی آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد میباشد که با پیامبرخدا (ص) در چهارصد غزوه شرکت کرده و چهارصد حج جاری ساختن داده و چهارصد عبد و بنده، آزاد نموده و چهارصد روز، روزه گرفته اند . در پایان این داستان، بیهقی میافزاید: چون ثواب پاکسازی مسجد چنین باشد، اجر تعمیر آن نیز این گونه می باشد . (13) بدین ترتیب همسایگان مسجد نباید خودشان را از چنین جایزه های معنوی محروم کنند و نسبت به پاکیزه نگه داشتن خانه معبود و آبادانی مرکزها عبادی و مصلای مؤمنین دقت و اهتمام ویژه داشته باشند و این گونه نباشد شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد که در نظافت و عمران خانه های خود مصر گردند، ولی از تعمیر و تطهیر مساجد غافل گردند .

نقش مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد در پیشگیری از آسیبهای اجتماعی